Đại tướng có những mẫu lúc khóc thầm.

Ngôi nhà của Đại tướng ở số 30 Hoàng Diệu, Hà Nội là vi la kiểu Pháp mà hầu như chơi trang trí gì nhiều

Nghe xong tôi sẽ viết”. Đại tướng còn lên Thái Nguyên tham dự hội nghị cuối năm đó.

Ảnh: Reuters Tôi được xúc tiếp Đại tướng nhiều lần, ông lúc nào cũng rất chính trực. Đại tướng đại diện cho môn phái chiến tranh nhân dân độc đáo của Việt Nam.

Có những chỉ huy người Pháp, Mỹ đánh giá cao Đại tướng và muốn gặp ông để “biết con người đã đánh bại mình”. Ông sống cuộc thế thanh liêm, không đòi hỏi “vì tôi cống hiến mà phải được cái này cái kia”.

Trong nhà toàn là cờ thêu, bức tượng… của anh em, đồng đội và quê hương gửi tặng.

Ở chiến dịch Điện Biên Phủ, gắn với tên tuổi Đại tướng, phương châm tác chiến được đổi thay chỉ trước mấy tiếng trước khi nổ súng. Ông gọi tôi đến và bảo: “Đã 50 năm rồi, tôi cũng quên nhiều, cậu nói lại cho tôi diễn biến chiến dịch. Khi gặp Đại tướng, ông đã ký nhận ông Ngọc Trình là thành viên của đội để đề nghị có chế độ với gia đình ông.

Ông Ngọc Trình đã hy sinh nhưng gia đình chưa nhận được chế độ chính sách gì. Việt Anh (ghi). Lòng gan góc của người làm tướng khác với người chiến sĩ cầm súng đối diện với kẻ địch trên mặt trận, đó là dám quả quyết, dám chịu nghĩa vụ trước sinh mạng của hàng vạn con người, trước thành bại của cuộc chiến. Và sau những cuộc xúc tiếp đó, họ hiểu ra người Việt Nam chỉ muốn hòa bình, chiến tranh là do các nước khác mang đến.

Có lần tôi muốn mời Đại tướng viết một bài nhân hội nghị kỷ niệm 50 năm thắng lợi Việt Bắc, đó là năm 1997. Nhà sử học người Mỹ John Prados đánh giá Đại tướng là người làm thay đổi định hình lịch sử đương đại. Đại tướng đại diện cho môn phái chiến tranh nhân dân độc đáo của Việt Nam.

Một lần khác, tôi có dịp đưa cháu nội của ông Ngọc Trình, là một trong 34 người đầu tiên trong đội Việt Nam tuyên truyền phóng thích quân đến gặp Đại tướng. Đại tướng vẫn đón tiếp chúng tôi ở bộ tràng kỷ cũ. Ông cũng dặn dò chúng tôi: viết lịch sử cần phản ảnh được lịch sử oai hùng của dân tộc.

Thư ký của Đại tướng cho biết Đại tướng nhiều khi còn khóc thầm vì nhiều anh em trong số 34 người đó mỗi người một nơi. Nếu không có thuyết lí quân sự của ông, Việt Nam chẳng thể giành thắng lợi trong các cuộc chiến với các thế lực lớn mạnh hơn rất nhiều. Sau đó tôi cùng Đại tướng và thư ký là ông Nguyễn Huyên ngồi làm việc, Đại tướng lắng tai suốt hai tiếng đồng hồ.