Nhận xét về tính độc đáo từ nhân tố xác thực của Châu bản Triều Nguyễn, Giáo sư Đinh Xuân Lâm cho rằng: Bản thân Châu bản Triều Nguyễn đã có hình thức tổ chức khoa học và chém hiếm thấy ở các nước khác
Tính chính xác của khối tài liệu này không chỉ biểu hiện trong nội dung mà còn miêu tả qua bút tích xử lý công việc của các cấp chính quyền từ địa phương đến trung ương mà cao nhất là các bút phê của các vua triều Nguyễn nên được gọi là “châu bản”.
Khác với mộc bản Triều Nguyễn – Di sản tư liệu thuộc chương trình ký ức thế giới (Memory of the World – MOW) là những bản khác để in nhiều lần thì Châu bản Triều Nguyễn là những văn bản chỉ được tạo tác độc nhất một lần khi ban hành để giải quyết một công việc thuộc hoạt động quản lý của các cấp chính quyền của Triều Nguyễn.
Trong khối tài liệu Châu bản còn lưu giữ, có nhiều bản chính có bút tích xử lý: “châu phê”, “châu điểm”, “châu khuyên”, “châu mạt”… Nếu nhiều hơn là “bản phó” của chính văn bản có ghi “phụng châu phê”.
Lan tỏa về thời gian miêu tả qua hơn 200 năm, qua các chế độ chính trị khác nhưng nhưng Châu bản Triều Nguyễn thời nào cũng được coi là di sản quý báu của dân tộc Việt Nam. TS Đỗ Bang thì Châu bản Triều Nguyễn là kỷ lục của một loại ấn phẩm thủ công mà không dễ dàng gì các nước có nền văn hóa lâu đời hay nền văn minh phát triển có được… … Đến sức lan tỏa Sức lan tỏa – một tiêu chí của di sản tư liệu thế giới biểu thị ở chỗ Châu bản lan tỏa, xuyên suốt không gian và thời kì.
Như PGS. Được lập ra ở Huế nhưng Châu bản được phổ thông rộng rãi không chỉ toàn bờ cõi Việt Nam mà còn có mặt ở Nhật Bản, Đài Loan cùng với các học giả Việt Kiều đến nhiều nước khác. Châu bản Triều Nguyễn là khối tư liệu gốc, gồm các văn bản hành chính (VBHC) được hình thành trong quá trình hoạt động quản lý, điều hành của chính quyền nhà Nguyễn, do đích thân nhà vua ban hành hoặc ngự phê trực tiếp bằng bút son (mực đỏ), hiện đang được bảo quản tại trọng tâm Lưu tữ nhà nước I, Hà Nội.
Nguyên tố này không có nhiều ở khu vực và trên thế giới. Trần Hoàng, Hội Văn thư Lưu trữ Việt Nam, tuy Châu bản Triều Nguyễn tụ tập đủ các tiêu chí của tài liệu lưu trữ quý, hiếm nhưng cần được vinh danh chính thức bằng văn bản – báu vật quốc gia. Trước hết, các văn bản trong khối tài liệu này đều là bản gốc có ghi ngày giờ, niên đại ban hành cụ thể, có dấu ấn của vương triều.
Theo Langvietonline. Đặc biệt, đây là tài liệu lưu giữ hành chính có bút tích của những vị đứng đầu một số triều vua nhà Nguyễn. VBHC thời Nguyễn vừa có những đặc điểm của VBHC nói chung lại vừa có những điểm đặc thù, phản ánh những điều kiện và dấu ấn riêng của thời Nguyễn – thời kỳ lịch sử mà các văn bản này được ban hành và dùng.
Hậu bản vua Khải Định ban cho công chúa Ngọc Sơn được cất giữ cẩn thận
Một yếu tố khác góp phần tạo nên tính độc đáo của Châu bản Triều Nguyễn là nguyên tố “độc bản”. Theo Ts. Đó chính là giá trị truyền thống, độc đáo chứa đựng trong văn bản của Châu bản, những giá trị lớn không chỉ đối với quá khứ và cả trong hiện tại, tương lai.
Ý nghĩa , giá trị của Châu bản Triều Nguyễn về tính văn bản học lẫn tính khoa học hành chính và tính pháp lý cụ thể, rõ ràng, minh bạch, chính xác đã mang lại giá trị ký ức độc đáo, tài liệu vô giá của nước ta. Xét ở giác độ nội dung, cấu trúc, Châu bản rất phong phú và đa dạng, ghi chép về lịch sử và tiếng nói văn tự, chính trị từng lớp cho đến các vấn đề pháp chế, văn hóa – giáo dục, tư tưởng – đạo cho đến các loại thể thơ văn truyện ký và về lịch sử quan hệ quốc tế, phản chiếu mọi mặt của đời sống từng lớp Việt Nam.
Ngoại giả, về địa lý, có bộ sách gồm nhiều quyển biên chép về địa lý ở Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa là thuộc lãnh thổ Việt Nam và ghi chép về Hoàng thành Huế.
Sự có mặt của Châu bản là điều kiện, hiện tượng tất yếu trong quá trình xây dựng, bảo vệ và phát triển giang san, tả tính phổ thông hóa, tính truyền thông và giáo dục đời sống quần chúng, diễn đạt những tư tưởng chủ đạo trong từng lớp. Với Châu bản Triều Nguyễn, tính chuẩn xác góp phần quan yếu tạo nên tính độc đáo của khối tài liệu này. Ngoại giả, Châu bản lưu truyền cho đời sau những tính chất, việc làm bổ ích, có giá trị trên nhiều lĩnh vực.
Đây là những dấu hiệu phản chiếu chân thực nhất cho các hoạt động quản lý nhà nước của các cấp chính quyền tại một nhà nước phong kiến ở phương Đông.
Cùng một châu bản có cả bút tích của địa phương cần vắng về, của các quan chú thích ý kiến và của nhà vua phê chuẩn lần chung cục.
Từ những giá trị sử liệu độc đáo, vô giá… Tính chuẩn xác của một tài liệu lưu trữ được xác định trên cơ sở các nhân tố như nguồn gốc xuất xứ, ngôn ngữ, bút tích.
Việc Châu bản được “khoác” lên mình hai danh hiệu vinh danh là “Tài liệu lưu trữ quý, hiếm và “Bảo vật nhà nước” sẽ tiện lợi và thuyết phục hơn khi các cơ quan của Việt Nam trình hồ sơn lên UNESCO yêu cầu xác nhận Châu bản Triều Nguyễn là Di sản tư liệu thế giới khu vực Châu Á – thái hoà Dương.
Thành thử, Châu bản là cơ sở khoa học quan trọng để nghiên cứu khoa học, từng lớp, lịch sử, địa lý, văn hóa, văn bản học… của Việt Nam.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét