Nhưng đề xuất trên của doanh nghiệp không được chính quyền địa phương bằng lòng
Chủ trương phát triển ngành công nghiệp dệt nhuộm đã có từ nhiều năm qua, nhưng khó khăn lớn nhất, theo ông Hùng, “là thiếu một tổng đạo diễn để điều phối, vận hành đưa những chính sách đã có vào thực tại”.
Ảnh: Kinh Luân. Thời cơ thực hành những cam kết dang dở tham gia TPP là thời cơ để quốc gia cải cách thiết chế, doanh nghiệp cải tiến hoạt động theo hướng sáng tỏ hơn.
Cụ thể trong ngành dệt may, để tận dụng được dịp đẩy mạnh xuất khẩu, Việt Nam phải bằng lòng lề luật xuất xứ từ sợi trở đi (yarn-forward) trong ngành dệt may. Điều này cho thấy các doanh nghiệp nước ngoài đang muốn tận dụng nhân lực giá rẻ, sản xuất vật liệu tại Việt Nam sau đó xuất ngược về nhà nước của họ.
Trong khi đó, khả năng của doanh nghiệp chỉ có thể đầu tư cho công đoạn xả thải ở mức B (nước có thể trồng rau, nuôi cá). Nỗi âu lo này đã được ông Lương Văn Lý, Trưởng bộ phận Thương mại và Đầu tư của Công ty Luật TNHH Việt Long Thăng, cụ thể hóa bằng cảnh báo, những thỏa thuận và đàm phán của Việt Nam về vấn đề lao động, sở hữu trí tuệ hay môi trường sẽ tác động mạnh mẽ đến cộng đồng doanh nghiệp trong nước ở mọi ngành nghề khác nhau.
Hàng rào phi quan thuế và cạnh tranh Về triển vọng xuất khẩu, TPP có thể mang lại cho nông sản nhiệt đới, nhất là rau quả chế biến, của Việt Nam dịp tiếp cận thị trường quan trọng này duyệt y việc loại bỏ quan thuế.
Hiện ngành dệt may phụ thuộc quá nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu. Hàng may mặc muốn được hưởng ưu đãi thuế phải được thực hiện từ công đoạn sợi, đến vải, cắt - may tại các nước tham dự TPP.
Sơn Nghĩa Khách than quan một cuộc triển lãm máy móc ngành dệt may. Ngoại giả, tham gia TPP đồng nghĩa với việc mở cửa thị trường dịch vụ, là mảng hoạt động Thương mại mà Việt Nam vốn mở cửa hạn chế và dè dặt nhất bấy lâu. Ông Diệp Thành Kiệt, Phó chủ toạ Hiệp hội Dệt may thêu đan TPHCM, cho biết mới đây Phòng thương nghiệp Mỹ tại Việt Nam (AmCham) đã đặt vấn đề các doanh nghiệp Mỹ muốn xây dựng một nhà máy sợi với quy mô lớn tại Việt Nam.
Những lo âu và dự cảm của bà Phạm Chi Lan đã được các đại biểu phân trần sự đồng tình khi vòng thương lượng thứ 19 của TPP đang diễn ra trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp vẫn thiếu thông báo về kết quả thương thuyết và khá hoang mang trong việc lò dò những bước đi sắp tới.
“Để tận dụng được thời cơ từ TPP, chỉ doanh nghiệp chủ động không đủ mà phụ thuộc nhiều vào chính sách, quyết tâm của Chính phủ”, ông Hùng phát biểu tại buổi hội thảo nói trên.
Thực tế, doanh nghiệp có thể đầu tư vào cụm công nghiệp nhuộm và đáp ứng được tiêu chuẩn xả thải ở mức B. Tuy nhiên, các mặt hàng nông phẩm của Việt Nam sẽ gặp khó khăn khi cạnh tranh với các sản phẩm cùng loại của ba quốc gia Mỹ, Úc, New Zealand, do năng lực sản xuất và công nghệ của Việt Nam còn hạn chế trong khi phải đối mặt thẳng băng với các loại dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm.
Theo ông Văn Đức Mười, Tổng giám đốc Công ty Vissan, điều này cũng dẫn đến việc doanh nghiệp trong nước phải cạnh tranh với nhau và doanh nghiệp nào yếu kém sẽ bị đào thải khỏi thị trường.
Lợi nhuận sẽ tiếp chuyện vào túi các nhà cung cấp phụ liệu từ nước ngoài”, ông Kiệt khẳng định. Đáng lo hơn, thời kì qua, nhiều doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực dệt may như Công ty Kyungbang (Hàn Quốc), Texhong (Hồng Kông - Trung Quốc), Công ty Sunrise (Trung Quốc). Và, các doanh nghiệp phải chủ động theo dõi các vòng đàm phán tiếp theo để kịp chuẩn bị tốt khi Việt Nam chính thức là thành viên của TPP.
Để chuẩn bị cho những cảnh huống xấu nhất, ngay tại thời khắc này, tùy vào ngành nghề khác nhau, doanh nghiệp nên soát lại những cam kết thương nghiệp quốc tế để từng bước đổi thay và thích ứng với những quy định của các Hiệp định Thương mại song phương hoặc đa phương mà Việt Nam đã ký kết.
Hệ quả thế tất là thị phần hàng hóa của Việt Nam sẽ bị thu hẹp, thậm chí có nguy cơ mất thị phần nội địa. “Điều tôi âu lo nhất, chúng ta sẽ tiếp cận những thời cơ đến từ TPP tốt như năm 2002, thời khắc Việt Nam ký hiệp nghị Thương mại song phương (BTA) với Mỹ hay nhận kết quả khá thụt lùi vào thời điểm Việt Nam gia nhập WTO từ năm 2007 đến nay?”, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, đặt vấn đề.
Công nghiệp sợi: thiếu một “tổng đạo diễn” Nhiều năm qua, ông Lê Quang Hùng, chủ toạ Hội đồng quản trị Công ty cổ phần sinh sản thương nghiệp May Sài Gòn (Garmex Sài Gòn), vẫn đau đáu với giấc mơ phát triển ngành công nghiệp phụ trợ cho ngành may để từng bước thoát khỏi tình trạng gia công, nhằm tăng giá trị cho các sản phẩm may xuất khẩu, và tận dụng thời cơ phát triển ngành dệt may khi Việt Nam chính thức tham dự hiệp nghị TPP.
Nguy cơ này đặc biệt hiểm nguy đối với nhóm hàng nông sản, vốn gắn liền với đối tượng dễ bị thương tổn trong hội nhập là người dân cày.
“Nếu không chuẩn bị tốt, rất có thể Việt Nam sẽ trở thành cứ điểm sinh sản hàng hóa cho những nhà đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp trong nước tiếp kiến làm gia công cho họ như trong thời gian qua”, bà Lan nhấn mạnh.
Ở những ngành nghề khác, việc giảm thuế quan kiên cố sẽ làm tăng luồng hàng nhập khẩu từ các nước TPP vào Việt Nam với giá cả cạnh tranh. Bà Phạm Chi Lan cũng cho rằng, thách thức lớn nhất của việc tham gia TPP là làm thế nào để xác định lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước và tăng giá trị cho các sản phẩm xuất khẩu.
Dù có nhiều thách thức và khó khăn, nhưng phát biểu tại buổi tọa đàm, các chuyên gia cũng cho rằng, ngay từ giờ Nhà nước và doanh nghiệp nên bắt đầu phát động các bước chuẩn bị cho TPP nhằm đón đầu dịp và vượt qua những thách thức.
Câu chuyện của Garmex có lẽ là thực trạng đáng âu lo của doanh nghiệp trước những thời cơ và và thách thức từ hiệp nghị TPP. Cụ thể, đây là dịp để Nhà nước canh tân thiết chế, doanh nghiệp cải tiến hoạt động theo hướng minh bạch hơn, hạp với những tiêu chí mà Việt Nam đã cam kết ở các Hiệp định thương nghiệp song phương và đa phương trước đó.
Đã đầu tư xây dựng nhà máy sợi ở Việt Nam để tận dụng nhịp từ TPP. Với nguyên tắc này, dù thuế du nhập vào các nước TPP giảm xuống còn 0% thì Việt Nam cũng không được hưởng lợi gì, do ngành dệt may phụ thuộc quá nhiều vào vật liệu du nhập. Do đó, bà Nguyễn Thị Thu Trang, Giám đốc Trung tâm WTO (VCCI), nhấn mạnh việc dự TPP không chỉ đem lại tiện lợi cho Việt Nam khi xuất khẩu hàng hóa nông phẩm vào các quốc gia thành viên, mà còn những rào cản phi quan thuế về an toàn vệ sinh môi trường và cần lao do các nước du nhập đưa ra.
Cụ thể, nếu tuân thủ và thực hiện tốt những quy định của WTO trước đây, các doanh nghiệp sẽ giảm thiểu được những khó khăn khi TPP có hiệu lực. “Tôi e rằng, khi Việt Nam chính thức là thành viên của TPP, không ít doanh nghiệp trong nước có thể phải ngưng hoạt động vì những quy định này”, ông Lý nói. “Nếu không phát triển được ngành dệt nhuộm, Việt Nam sẽ tiếp chỉ hưởng công đoạn thấp nhất trong chuỗi giá trị của ngành may là gia công.
Nhưng khi xin phép đầu tư, những dự án đầu tư cho ngành dệt nhuộm của Garmex đều nhận được lời từ khước của chính quyền địa phương, với lý do là doanh nghiệp phải đạt được mức tiêu chuẩn nước thải loại A (nước có thể uống được). “Sản phẩm bông chúng ta có thể nhập cảng, nhưng nút thắt cổ chai của ngành là ở khâu nhuộm, trong khi doanh nghiệp bị từ chối cấp phép đầu tư”, ông Hùng nêu vấn đề.
Việc mở cửa thị trường dịch vụ sẽ khiến cho các nhà cung cấp có tiềm lực lớn, có kinh nghiệm và tăm tiếng lâu năm, có ưu thế về cung cấp dịch vụ trên thế giới “đổ bộ” vào thị trường Việt Nam, khiến cho các đơn vị cung cấp dịch vụ của Việt Nam gặp khó khăn nghiêm trọng và việc mất thị phần là nguy cơ có thể dự báo. Sau đó, các doanh nghiệp trong cụm có thể phối hợp với nhau cùng đầu tư hệ thống xử lý nước thải chung trong khu công nghiệp theo chuẩn A.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét